Kunstmatige intelligentie duikt steeds vaker op in het dagelijks leven, maar een recente uitspraak van de Rechtbank Overijssel laat zien dat AI niet in elke context zonder gevolgen kan worden ingezet. De rechtbank heeft een huwelijk ongeldig verklaard omdat de trouwtoespraak van de zogenoemde eendags-babs niet voldeed aan de wettelijke eisen. De tekst was met hulp van ChatGPT opgesteld en bedoeld als een luchtige, persoonlijke variant op de gebruikelijke verklaring.
Wat ging er mis?
Volgens het Burgerlijk Wetboek moeten beide partners expliciet verklaren dat zij elkaar aannemen tot echtgenoten en dat zij de wettelijke plichten van het huwelijk aanvaarden. In de AI-gegenereerde toespraak ontbrak deze kernverklaring. In plaats daarvan werden poëtische beloften uitgesproken over samen lachen, groeien en elkaar blijven plagen. Mooi verwoord, maar juridisch onvoldoende.
Emotionele impact, juridische realiteit
Het echtpaar ging ervan uit dat het huwelijk geldig was; de akte werd ook officieel geregistreerd. Pas na een melding stelde het Openbaar Ministerie vast dat de verklaring niet voldeed aan de wet. De rechtbank erkende de emotionele gevolgen, maar oordeelde dat zij niet om de wettelijke vereisten heen kon.
Les voor AI-gebruik
Deze zaak onderstreept een belangrijk punt voor HCC!ai: AI kan ondersteunen en inspireren, maar ontslaat gebruikers niet van juridische verantwoordelijkheid. Zeker in formele, rechtsgeldige processen blijft menselijke controle essentieel. Creativiteit is waardevol, maar bij wet en recht geldt: vorm mag nooit boven inhoud gaan.
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Voor HCC-leden is deze uitspraak vooral een praktische waarschuwing. AI-hulpmiddelen zoals ChatGPT zijn uitstekend geschikt voor inspiratie, eerste opzetten en creatieve formuleringen, maar zij nemen geen verantwoordelijkheid over voor juridische, bestuurlijke of formele correctheid. Wie AI gebruikt voor teksten met een formele of rechtsgeldige functie – denk aan contracten, statuten, verklaringen, brieven namens een organisatie of officiële toespraken – blijft zelf volledig verantwoordelijk voor de inhoud.
Dit geldt niet alleen voor huwelijken, maar ook voor verenigingswerk: notulen, reglementen, beleidsstukken, subsidieaanvragen of communicatie namens HCC. AI kan daarbij helpen, versnellen en structureren, maar mag nooit het laatste controlepunt vervangen. De wettelijke eisen blijven leidend, ongeacht hoe “menselijk” of overtuigend een AI-tekst klinkt.
De kernles voor HCC-leden is dan ook: gebruik AI als assistent, niet als autoriteit. Zeker waar recht, plichten of formele besluiten een rol spelen, is menselijke toetsing onmisbaar. Dat maakt AI niet minder waardevol, maar plaatst het precies daar waar het thuishoort: als krachtig hulpmiddel binnen duidelijke grenzen.